DAB en de digitale radio

DAB+ logo

[29 januari 2014]

Radiotoestellen van bijna een eeuw oud spelen nog altijd. In de huidige eeuw moet echter zo nodig alles digitaal worden. Bij televisie is dat al grotendeels het geval, maar digitale radio is nog nooit echt van de grond gekomen. In 2004 start men in Nederland met DAB (Digital Audio Broadcast), dat maar in een deel van Nederland te ontvangen is. In 2007 biedt Aldi een relatief dure ( 80,--) draagbare DAB-radio aan. Omdat onze provincie (Overijssel) dan nog slecht bediend wordt met DAB-signalen, valt er maar met veel moeite het pakket Nederlandse zenders te ontvangen. Vreemd genoeg wordt dat ook nimmer beter, waardoor we het gevoel krijgen dat het niks meer wordt met digitale radio.
Maar wat blijkt? In oktober 2013 introduceert men een landelijk dekkend nieuw uitzend-systeem: DAB+. En wat blijkt ook? De mooie SilverCrest radio in houten kast zwijgt nu in alle talen. Er moet weer een nieuw toestel gekocht worden om van DAB+ te kunnen genieten! En hebben we de garantie dat het daar bij blijft? Natuurlijk niet.

In februari 2014 zal er een grootscheepse campagne komen om DAB+ onder de aandacht te brengen, en vooral om de consument aan te zetten tot het kopen van een DAB+ radio. Want als er voldoende mensen overgeschakeld zijn dan gaat men de FM-zenders uit de lucht halen! En met voldoende mensen bedoelt men 50% van de huishoudens.
Daarna zullen lle radio's met alleen FM-band verstoken zijn van de publieke Nederlandse radiozenders. Buitenlandse zenders zullen trouwens nog sneller van de FM verdwijnen dan de Nederlandse, dus het zal leeg worden op de FM-band. De manier van radio luisteren, zoals de meeste Nederlanders hun leven lang hebben kunnen doen, zal grondig veranderen.
Ook zullen de zenders die nu nog op de AM-band (Middengolf) uitzenden, binnen enkele jaren verdwenen zijn.
Voor de duidelijkheid: we hebben het hier dus alleen over radio-ontvangst via de ether. Radio via de kabel en internet vallen buiten dit verhaal.
We vragen ons trouwens af hoe lang kabelradio via de FM-band nog blijft werken, misschien moeten we daar ook een keer een DAB+ ontvanger voor aanschaffen?

Men noemt de kwaliteit van DAB+ uitstekend en het geluid helder. Men vergelijkt de kwaliteit met die van MP3 en CD. Het signaal van DAB is gecomprimeerd, net als MP3, en wij kunnen daar in het algemeen maar weinig waardering voor opbrengen.
Verder hangt het in overwegende mate van de radio af hoe goed (of slecht) de muziek klinkt. Vooral kleine draagbare toestellen kunnen natuurlijk maar een beperkte kwaliteit leveren.
De grootste voordelen van digitale radio zijn het grote aantal zenders en het feit dat men niet meer te maken heeft met afstemmen en frequenties. Natuurlijk moet er nog altijd worden afgestemd op een of meer frequenties, maar dat doet het toestel voor ons, na een druk op de scanknop. Op zich niks nieuws, want ook analoge radio's hebben vaak zo'n knop.
Wat fundamenteel anders is, is dat er op n frequentie meerdere zenders uitgezonden worden. Die worden allemaal opgeslagen in het geheugen van de radio, en kunnen makkelijk weer worden opgeroepen.
Een ander voordeel zou zijn, dat het mogelijk is om tekst-informatie, dat op het schermpje van de radio zichtbaar is, mee te sturen. Die mogelijkheid bestaat echter al heel lang voor de analoge zenders, en heet dan RDS (Radio Data System).

Digitale radio heeft niet alleen voordelen. Bij digitaal is het alles of niets. Bij slechte ontvangst of storing valt het signaal helemaal weg. Door het comprimeren klinkt muziek niet meer natuurgetrouw. Het signaal ondervindt vertraging, zo'n 4 tot 5 seconden. Echt live-radio bestaat daarom niet meer. Ook andere timing-problemen, inherent aan digitale techniek, kunnen optreden.
Nog een nadeel is dat DAB+ radio's momenteel erg duur zijn. Voor een draagbaar toestel betaalt men tussen de 70 en 200 euro, en voor een huiskamertoestel zelfs daarboven.

De eerste generatie DAB-radio's moeten nu al afgedankt worden. Maar binnen tien jaar zullen (alleen al in Nederland) vele miljoenen radio's - in allerlei vormen en maten - totaal nutteloos worden en geen geluid meer voortbrengen. Een trieste zaak en een enorme verspilling van grondstoffen en geld.
En wat we persoonlijk erg jammer vinden, is dat de magie van radio luisteren nu helemaal gaat verdwijnen. Moeizaam analoog afstemmen op zwakke radiozenders uit verre landen, waar je zelf een beeld bij kunt vormen, is onvergelijkbaar met het computergestuurd selecteren van heldere, cleane geluiden, die nergens vandaan lijken te komen.